Η Κατερίνα Χατζημιχαήλ-Γαβριηλίδη με τα πέντε παιδιά της στην Λευκωσία
Asia Minor
digitisation
photographs
RivivEU
refugees
Στην φωτογραφία απεικονίζεται καθήμενη η Κατερίνα, περιτρυγιρισμένη απο τα παιδιά της. Εκατέρωθέν της ο Βύρων και η Χριστίνα και πίσω ο Μιχάλης, Αβραάμ και Κυριάκος, λίγα χρόνια μετά την μετανάστευσή τους στην Κύπρο λόγω του ξεριζωμού που υπέστησαν απο την Μικρασιατική καταστροφή. Στο Ανεμούριο, η οικογένεια ήταν μια από τις πιο ευκατάστατες της περιοχής. Όμως, το 1922, όταν οι Έλληνες της Μικράς Ασίας αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις οικίες τους, η Κατερίνα και τα παιδιά της επιβιβάστηκαν σε ένα πλοιάριο και μετά απο ταξίδι 14 ημερών έφτασαν στην Λάρνακα. Ωστόσο, η Αγγλική διοίκηση του νησιού δεν επέτρεπε στους πρόσφυγες να αποβιβαστούν, εκτός εαν πλήρωναν για την είσοδό τους στο νησί αλλά και την παραμονή τους στο λοιμοκαθαρτήριο της Λάρνακας αφού φοβόντουσαν ότι οι πρόφυγες έφεραν λοιμώδεις ασθένεις. Πρωταρχικό, όμως, μέλημα των Μικρασιατών καθώς έφευγαν κατατρεγμένοι απο τον τόπο τους δεν ήταν να πάρουν χρήματα μαζί τους και γι'αυτό δεν μπορούσαν να πληρώσουν για να εισέλθουν στη χώρα. Επομένως, οι πρόσφυγες δέχονταν την άρνηση των Άγγλων για αποβίβαση στην Κύπρο με αποτέλεσμα να κινητοποιηθεί η Επιτροπή Κυριών αλλά κυρίως ο Αρχιεπίσκοπος Κύριλλος Γ', οι Μητροπολιτες Κιτίου και Κυρηνείας, ο Ηγούμενος Μαχαιρά αλλά και ολόκληρος ο Κυπριακός λαός. Έτσι, επετεύχθη η συλλογή ρουχισμού, φαγητού και χρημάτων για να γίνει εφικτή η είσοδος και η φροντίδα των προσφύγων στο νησί. Ωστόσο, εκτός από την Εκκλησία της Κύπρου, η κοινότητα Μικρασιατών οφείλει την αμέριστη ευγνωμοσύνη της προς το πρόσωπο του εμπόρου Χατζηθανάση, ο οποίος εγγυήθηκε την οικογένεια της Κατερίνας αλλά και άλλες οικογένειες για να αποβιβαστούν στο νησί. Η Κατερίνα γνώριζε προσωπικά τον Χατζηθανάση γιατί ήταν συνεργάτης του συζύγου της στο εμπόριο προϊόντων που διεξήγαγαν. Λόγω αυτού, η Κατερίνα τηλεγραφεί στον Χατζηθανάση και αυτός έρχεται στην Λάρνακα για να παραλάβει και να μεταφέρει εκείνη και τα παιδιά της στην Λευκωσία. Όμως, η Κατερίνα ζητά απο τον Χατζηθανάση να εγγυηθεί ακόμα πέντε οικογένειες που δούλευαν σε αυτήν στο Ανεμούριο για να έλθουν και αυτές μαζί. Η Αρχιεπισκοπή είχε προετοιμάσει δωμάτια αρκετών εκκλησιών όπως του Αγ. Κασσιανού, της Χρυσαλινιώτισσας, του Αγ. Λουκά, του Αγ. Γεωργίου για να δεχθούν τους πρόσφυγες.
The photograph depicts Katerina and her five children, Byron, Kyriakos and Avraam, Christina and Michael on the back row, a few years after their first coming to Cyprus.
Αντωνία Προδρόμου
Antonia Prodromou
Library of Cyprus University of Technology
Digital Heritage Research Lab Cyprus University of Technology
1927
CC BY-NC-SA 4.0
IMAGE
Nicosia
Στην φωτογραφία απεικονίζεται καθήμενη η Κατερίνα και δίπλα της ο Βύρωνας και ο Κυριάκος, και πίσω ιστάμενοι ο Αβραάμ, η Χριστίνα και ο Μιχάλης, λίγα χρόνια μετά την μετανάστευσή τους στην Κύπρο λόγω του ξεριζωμού που υπέστησαν απο την Μικρασιατική καταστροφή. Στο Ανεμούριο, η οικογένεια ήταν μια από τις πιο ευκατάστατες της περιοχής. Όμως, το 1922, όταν οι Έλληνες της Μικράς Ασίας αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις οικίες τους, η Κατερίνα και τα παιδιά της επιβιβάστηκαν σε ένα πλοιάριο και μετά απο ταξίδι 14 ημερών έφτασαν στην Λάρνακα. Ωστόσο, η Αγγλική διοίκηση του νησιού δεν επέτρεπε στους πρόσφυγες να αποβιβαστούν, εκτός εαν πλήρωναν για την είσοδό τους στο νησί αλλά και την παραμονή τους στο λοιμοκαθαρτήριο της Λάρνακας αφού φοβόντουσαν την πιθανότητα ότι οι πρόφυγες έφεραν λοιμώδεις ασθένειες. Πρωταρχικό, όμως, μέλημα των Μικρασιατών καθώς έφευγαν κατατρεγμένοι απο τον τόπο τους δεν ήταν να πάρουν χρήματα μαζί τους και γι'αυτό δεν μπορούσαν να πληρώσουν για να εισέλθουν στη χώρα. Επομένως, οι πρόσφυγες δέχονταν την άρνηση των Άγγλων για αποβίβαση στην Κύπρο με αποτέλεσμα να κινητοποιηθεί η Επιτροπή Κυριών αλλά κυρίως ο Αρχιεπίσκοπος Κύριλλος Γ', οι Μητροπολιτες Κιτίου και Κυρηνείας, ο Ηγούμενος Μαχαιρά αλλά και ολόκληρος ο Κυπριακός λαός. Έτσι, επετεύχθη η συλλογή ρουχισμού, φαγητού και χρημάτων για να γίνει εφικτή η είσοδος και η φροντίδα των προσφύγων στο νησί. Ωστόσο, εκτός από την Εκκλησία της Κύπρου, η κοινότητα Μικρασιατών οφείλει την αμέριστη ευγνωμοσύνη της προς το πρόσωπο του εμπόρου Χατζηθανάση, ο οποίος εγγυήθηκε την οικογένεια της Κατερίνας αλλά και άλλες οικογένειες για να αποβιβαστούν στο νησί. Η Κατερίνα γνώριζε προσωπικά τον Χατζηθανάση γιατί ήταν συνεργάτης του συζύγου της στο εμπόριο προϊόντων που διεξήγαγαν. Λόγω αυτού, η Κατερίνα τηλεγραφεί στον Χατζηθανάση και αυτός έρχεται στην Λάρνακα για να παραλάβει και να μεταφέρει εκείνη και τα παιδιά της στην Λευκωσία. Όμως, η Κατερίνα ζητά απο τον Χατζηθανάση να εγγυηθεί ακόμα πέντε οικογένειες που δούλευαν σε αυτήν στο Ανεμούριο για να έλθουν και αυτές μαζί. Η Αρχιεπισκοπή είχε προετοιμάσει δωμάτια αρκετών εκκλησιών όπως του Αγ. Κασσιανού, της Χρυσαλινιώτισσας, του Αγ. Λουκά, του Αγ. Γεωργίου για να δεχθούν τους πρόσφυγες.
1926
Anatolia
Ο Βύρωνας, γεν. 1920, ήταν το τελευταίο από τα πέντε παιδιά του Γαβριήλ και της Κατερίνας απο το Ανεμούριο και την Σελεύκεια της Μικράς Ασίας. Ο Γαβριήλ απεβίωσε λίγο καιρό μετά την γέννηση του Βύρωνα και για τον λόγο αυτό πολλοί τον αποκαλούσαν με το όνομα του πατέρα του. Το 1922, η Μικρασιατική καταστροφή επέφερε την μετανάστευση της οικογένειας στην Κύπρο και ο Βύρων όταν είχε εγγραφεί στο δημοτικό του Αγίου Κασσιανού δήλωσε ως όνομά του το Γαβριήλ, αντί Βύρων. Όμως, όταν άρχισε να μεγαλώνει, η αδερφή του, Χριστίνα, τον παρότρυνε να το αλλάξει. Στην φωτογραφία απεικονίζεται ο Βύρων στην βάφτισή του, όντας μερικών μηνών, να είναι ντυμένος με λευκό φορεματάκι και να φέρει στον λαιμό κολιέ απο κοχύλια, τα οποία πιθανότατα προέρχονται απο τον ποταμό που διέσχιζε το κτήμα της οικογένειας στο Ανεμούριο.
Byron, born in 1920, was the last of the five children of Gavriel and Katerina from Anamur and Seleucia in Anatolia. Sadly Gavriel lost his life soon after his son's birth and for that reason he was called by his father's name, not his. In 1922, the family was forced to migrate to Cyprus, due to the Greco-Turkish war, and when Byron had to enroll in primary school he registered as Gavriel, not as Byron. At some point, though, his sister, Christina, advised him to use his original name. The photograph depicts Byron after his christening and wearing a long white dress and a necklace comprised of shells, which most probably derived from the river near their estates in Anamur.
ca. 1920
Anamur
Η Κατερίνα Χατζημιχαήλ-Γαβριηλίδη σε μεγαλύτερη ηλικία στην Κύπρο
H Κατερίνα καταγόταν απο την Σελεύκεια της Μικράς Ασίας και ήταν σύζυγος του Γαβριήλ, γιου του Κυριάκου Γαβριήλ 'Κκελιά' απο το Ανεμούριο. Ο γάμος των δυο νεαρών πραγματοποιήθηκε ύστερα από πρωτοβουλία του πατέρα του Γαβριήλ όταν κατά τη διάρκεια περιοδείας του στην περιοχή ως μεγαλογαιοκτήμονας, ο Κυριάκος είδε την όμορφη, μελαχρινή Κατερίνα και την ζήτησε απο τον πατέρα της, Χατζήμιχαηλ, για τον μονάκριβο γιο του. Ο Γαβριήλ ήταν μορφωμένος, γνώριζε 2-3 ευρωπαϊκές γλώσσες και ήταν αυτός που διεξήγαγε το εμπόριο των αγαθών που παρήγαγε η οικογένειά του όχι μόνο με την Κύπρο αλλά και την Ιταλία και την Γαλλία. Δυστυχώς έχασε την ζωή του, το 1920, σε δυστύχημα με το άλογο καθώς περιόδευε στα βουνά με φίλους του. Το 1922, όταν οι Έλληνες εκδιώχθηκαν απο τα σπίτια τους λόγω της Μικρασιατικής καταστροφής, η Κατερίνα με τα παιδιά της έφτασαν στην Κύπρο ως πρόσφυγες και έκαναν το νησί πατρίδα τους.
Katerina was born and raised in Seleucia, Anatolia and was the spouse of Gavriel, son of Kyriakos Gravriel 'Kkelias', coming from Anamur. Regarding their marriage, her future father-in-law saw her while he was riding his horse and due to her beauty he asked from her father, Chadjimichael, her hand for his son. Gavriel was an educated man, who knew 2-3 European languages and supervised the trade of their goods with Cyprus, Italy and even France. Sadly Gavriel lost his life in an accident with his horse while in an expedition in the fields with his friends. After the Greco-Turkish war (1919-1922), Katerina and her children came to Cyprus as refugees and made the island their home.
early-mid 20th century
Republic of Cyprus
Ο Γαβριήλ Γαβριηλίδης από το Ανεμούριο της Μικράς Ασίας
fezes
Η συγκεκριμένη φωτογραφία αποτελεί την μοναδική διασωθείσα απο την Μικρασιατική καταστροφή φωτογραφία που παρουσιάζει τον Γαβριήλ, σύζυγο της Κατερίνας Χατζημιχαήλ. Χαρακτηριστικό στοιχείο της εικόνας του Γαβριήλ είναι το φέσι, το οποίο σύμφωνα με πληροφορίες, ήταν διαφορετικού χρώματος και αποτελούσε σύμβολο της υψηλά ιστάμενης θέσης που κατείχε στην κυβέρνηση. Εκτός από αυτό, ο Γαβριήλ φορά κοστούμι, φέρει μαντηλάκι στο πέτο και έχει μουστάκι όπως προνοούσε η μόδα της εποχής. Δυστυχώς έχασε την ζωή του σε δυστύχημα με το άλογο καθώς περιόδευε στα χωράφια με φίλους του.
This is the only photograph survived by Katerina Chatzimichael from the Greco-Turkish war (1919-1922) depicting her husband, Gavriel. As the photograph depicts, he wears a costume and has a mustache. However, the fez is the most distinctive piece which, according to his relatives, had different colour than red as it was the norm, indicative of his high official rank within the government. Sadly he lost his life in an accident with his horse while in an expedition in the fields with his friends.
1920
Ο Βασίλης Χατζημιχαήλ από την Σελεύκεια της Μικράς Ασίας με έναν φίλο του
tsolias
Ο Βασίλης Χατζημιχαήλ (αριστερά) περήφανα ενδεδυμένος με την στολή του τσολιά, στέκεται μπροστά στον φακό του φωτογράφου με έναν φίλο του. Ευσεβής πόθος των Ελλήνων της Μικράς Ασίας ήταν η εκπλήρωση της Μεγάλης Ιδέας, δηλαδή του οράματος για απελευθέρωση όλων των κτήσεων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας όπου παραδοσιακά κατοικούσαν ελληνικοί πληθυσμοί. Ο αλύτρωτος λαός διατηρούσε τη μνήμη, τα εθίμα και τις παραδόσεις του έθνους λόγω της απόστασης που τους κρατούσε μακριά απο τον εθνικό κορμό. Ο Βασίλης Χατζημιχαήλ έχασε την ζωή του καθώς δούλευε στα τάγματα εργασίας, τα οποία είχαν ως απώτερο στόχο την εθνοκάθαρση της Τουρκίας απο τις διάφορες μειονότητες που υπήρχαν στη χώρα. Τα τάγματα εργασίας, ή Αμελέ Ταμπουρού όπως ήταν αλλιώς γνωστά, ήταν καταναγκαστικά έργα στα οποία στέλνονταν μη μουσουλμάνοι άνδρες, κυρίως Έλληνες αλλά και Αρμένιοι και Εβραίοι, για να εκτελούν βαριές εργασίες κάτω από απάνθρωπες συνθήκες εργασίας και ελάχιστο φαγητό.
Vasilis Chatzimichael (left) wearing the Greek national costume while posing to the photographer along with a friend. What Greeks living in Anatolia before the Greco-Turkish war (1919-1922) desired was the Greek government to liberate them and their territories. Because of this, Ottoman Greeks who were separated from the rest of the population living in Greece attempted to keep alive the memory,their customs and traditions. Vasilis Chatzimichael was one of the thousands of Greeks who lost their lives while working at the labour battalions organised by Ottoman Turkey. These battalions, or Amele Taburu as widely known, had a specific scope, the ethnic cleansing of Ottoman Empire from minorities such as the Greeks and included their murder and disarmament through unfree labour.
early 20th century
Silifke
Τρεις νεαροί άνδρες στη Σελεύκεια της Μικράς Ασίας
Οι δυο ιστάμενοι νεαροί είναι τα αδέλφια Γεώργιος (αριστερά) και Κώστας (δεξιά) Χατζημιχαήλ. Η φωτογραφία αυτή αποτελεί μια απο τις λιγοστές φωτογραφίες της οικογένειας που διασώθηκαν από την Μικρασιατική καταστροφή.
The two standing men are the siblings Georgios (left) and Kostas (right) Chatzimichael. This photograph consists one of the few photographs belonging to the family which survived from the Greco-Turkish war (1919-1922).
ca. 1918-1919
Ελλήνες της Μικράς Ασίας σε συγγενικό γάμο
Η συγκεκριμένη φωτογραφία αποτελεί την μοναδική διασωθείσα απο την Μικρασιατική καταστροφή φωτογραφία που παρουσιάζει την Κατερίνα Χατζημιχαήλ (ιστάμενη, πρώτη απο αριστερά), σύζυγο του Γαβριήλ, γιου του Κυριάκου Γαβριήλ Κκελιά. Στη φωτογραφία, η Κατερίνα βρισκόταν στην ηλικία των δεκατεσσάρων χρονών - πριν νυμφευθεί και μετακομίσει από την Σελεύκεια στο Ανεμούριο. Ο γάμος των δυο νεαρών πραγματοποιήθηκε ύστερα από πρωτοβουλία του Κυριάκου Γαβριήλ Κκελιά. Κατά τη διάρκεια περιοδείας του στην περιοχή ως μεγαλογαιοκτήμονας, ο Κυριάκος είδε την όμορφη, μελαχρινή Κατερίνα και την ζήτησε απο τον πατέρα της, Χατζήμιχαηλ, για τον μονάκριβο γιο του, τον Γαβριήλ. Ο Γαβριήλ ήταν μορφωμένος, γνώριζε 2-3 ευρωπαϊκές γλώσσες και ήταν αυτός που διεξήγαγε το εμπόριο των αγαθών που παρήγαγε η οικογένειά του όχι μόνο με την Κύπρο αλλά και την Ιταλία και την Γαλλία. Συχνό, όμως, ταξίδι του Γαβριήλ ήταν μέχρι την Κερύνεια για την προώθηση των προϊόντων τους στις τοπικές αγορές. Μετά την Μικρασιατική καταστροφή, η Κατερίνα με τα παιδιά της έφτασαν στην Κύπρο ως πρόσφυγες.
This is the only photograph of Katerina Chatzimichael (standing first form left), spouse of Gavriel, Kyriakos Gaviel Kkelias' son, which survived from the Greco-Turkish war (1919-1922). Katerina was fourteen years old - when she was not yet married to Gavriel and had not yet moved from Seleucia to Anamour. Regarding her marriage, her future father-in-law saw her while he was riding his horse and due to her beauty he asked from her father, Chadjimichael, her hand for his son, Gavriel. He was an educated man, who knew 2-3 European languages and supervised the trade of their goods with Cyprus, Italy and even France. One of his most frequent trips was visiting Kyrenia to promote mostly the cow milk at markets. After the Greco-Turkish war (1919-1922), Katerina and her children came to Cyprus as refugees.
1905
Το αρχοντικό του αφέντη Κυριάκου Γαβριήλ "Κκελιά" στο Ανεμούριον της Μικράς Ασίας
villas
Στο συγκεκριμένο σπίτι γεννήθηκε η μητέρα της Αντωνίας Προδρόμου, Χριστίνα Γαβριηλίδου-Προδρόμου, και τα τέσσερα αδέρφια της (Κυριάκος, Αβραάμ, Μιχαήλ και Βύρωνας). Γονείς τους ήταν ο Γαβριήλ Γαβριήλ και η Κατερίνα Χατζημιχαήλ. Η οικογένεια διέμενε στο ίδιο σπίτι με τον πατέρα και την μητέρα του Γαβριήλ, Κυριάκο και Σοφία. Σύμφωνα με έγγραφα, η οικία οικοδομήθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα σε ένα μεγάλο κτήμα και αποτελούνταν απο δεκατέσσερα δωμάτια στον άνω όροφο, ένα απο τα οποία ήταν και ο οντάς (δωμάτιο για την υποδοχή των επισκεπτών). Μέσα από το ανέκδοτο ημερολόγιό της, η Χριστίνα Γαβριηλίδου-Προδρόμου πληροφορεί ότι στο κτήμα καλλιεργούνταν πολλών ειδών αγαθά όπως σουσάμι, καπνός, σιτηρά και άλλα δημητριακά αλλά υπήρχαν και σαράντα αγελάδες, οι λεγόμενες τζιαμούζες, οι οποίες παρήγαγαν γάλα υψηλής ποιότητας. Μέσα από προσωπικές συνεντεύξεις ηλικιωμένων ατόμων επιβεβαιώνεται ότι το γάλα του Ανεμουρίου αποτελούσε προϊόν εισαγωγής για την Κύπρο. Συγκεκριμένα οι νοικοκυρές της υψηλής κοινωνίας της Λευκωσίας κατασκεύαζαν το βούτυρο που θα χρησιμοποιούσαν στα γλυκά των Χριστουγέννων απο το γάλα αυτό. Ο προύχοντας Κυριάκος και ο γιός του, Γαβριήλ, ήταν μερικοί απο τους εμπόρους του Ανεμουρίου, οι οποίοι πωλούσαν τα προϊόντα που παρήγαγαν όχι μόνο στην Κύπρο αλλά ακόμα και στην Ιταλία και την Γαλλία. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνεται απο την σύνοψη της γιαγιάς Κατερίνας, η οποία εκδόθηκε στην Βενετία. Έτσι, διαφαίνεται ο πλούτος των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, οι οποίοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τον τόπο τους τον Δεκέμβριο του 1922 λόγω της Μικρασιατικής Καταστροφής.
Christina Gavrielidou-Prodromou, mother of Antonia Prodromou, and her four siblings (Kyriakos, Avraam, Michael and Byron) were born in this house. Their parents were Gavriel and Katerina. The family lived in this house along with Gavriel's parents, Kyriakos and Sofia. According to a number of documents, the house was erected in the early 19th century within a large estate and consisted of fourteen rooms, one of which was the ontas, the room where the owners were hosting their visitors. Christina Gavrielidou-Prodromou documents in her published diary that within the estate a lot of goods were cultivated such as sesame, tobacco, grain and other cereals and, also, forty cattle, the so-called djiamouses, which produced high quality milk. This milk was exported to Cyprus, Italy and, even, France. Old people confirmed that Anamur's milk was one of the imported products, from which the butter used for the Christmas pastries was made.
19th century