Chapel of Saint Andronicos (Andronicus) in Kolossi
Άγιος Ανδρόνικος (Ναός: Κολόσσι--Κύπρος)
Churches--Cyprus
Εκκλησίες--Κύπρου
Saint Andronicos (Church : Kolossi--Cyprus)
Το παρεκκλήσιο έχει δύο εισόδους μία στο μέσο του δυτικού και μία στο μέσο του νότιου τοίχου. Πέραν των δύο εισόδων στο φωτισμό συμβάλλουν και μικρό μακρόστενο παράθυρο στον ημικυλινδρικό τοίχο της αψίδας καθώς και ημικυκλικός ρόδακας πάνω από την δυτική είσοδο. Η εκκλησία συντηρήθηκε από το τμήμα αρχαιοτήτων το 2002. Κατά την συντήρηση αποκαλύφθηκαν κάτω από τους εσωτερικούς σουβάδες τμήματα τοιχογραφιών 16ου αιώνος. Ο ναός χρονολογείται ως κτίσμα 16ου αιώνος.
Holy Metropolis of Limassol
Ιερά Μητρόπολη Λεμεσού
Library of Cyprus University of Technology
Digital Heritage Research Lab of Cyprus University of Technology
16ος αιώνας
Απαγορεύεται η δημοσίευση ή αναπαραγωγή, ηλεκτρονική ή άλλη χωρίς τη γραπτή συγκατάθεση του δημιουργού.
Image
Αγία Μαύρη (Ναός: Κοιλάνι--Κύπρος)
Saint Mavri (Church : Koilani--Cyprus)
Το Παρεκκλήσιο βρίσκεται στον δρόμο που ενώνει το Κοιλάνι με το Πέρα Πεδί σε απόσταση 3 χλμ. περίπου από το χωριό Κοιλάνι. Είναι κτισμένο στην άκρη κάθετου βράχου στο σημείο όπου σύμφωνα με την παράδοση η Αγία ανελήφθη στον ουρανό μαζί με τον σύζυγό της Τιμόθεο. Είναι μονόκλιτη με τρούλο αλλά καλύπτεται με δεύτερη επικλινή στέγη. Η εκκλησία είναι πετρόκτιστη. Έχει είσοδο στο μέσο του βόρειου τοίχου. Στη δυτική πλευρά και σε επίπεδο 3 σκαλιά ψηλότερο υπάρχει νάρθηκας ο οποίος φαίνεται να προστέθηκε αργότερα. Εσωτερικά η εκκλησία είναι σχεδόν παντού τοιχογραφημένη με τοιχογραφίες 2 φάσεων. Οι πρώτες τοιχογραφίες χρονολογούνται από τον 12ο αιώνα. Φαίνεται ότι τον 15ο αιώνα έγιναν νέες τοιχογραφίες πάνω από τις αρχικές. Στον τρούλο εικονίζεται ο Παντοκράτορας, στα σφαιρικά τρίγωνα ιστορούνται οι Ευαγγελιστές. Στις καμάρες οροφής εσωτερικά υπάρχουν παραστάσεις από τη ζωή του Χριστού (η Γέννηση, η Ανάσταση, ο Μυστικός Δείπνος, η Ανάληψη κλπ). Στην κόγχη του Ιερού εικονίζεται στο τεταρτοσφαίριο η Θεοτόκος ένθρονη με τον Χριστό στα γόνατά της και εκατέρωθεν οι Αρχάγγελοι Μιχαήλ και Γαβριήλ που θυμιατίζουν. Πιο κάτω εικονίζεται η κοινωνία των Αποστόλων και αριστερά και δεξιά από το ορθογώνιο παράθυρο της κόγχης ιστορούνται οι Ιεράρχες : Άγιος Σπυρίδων, Άγιος Χρυσόστομος, Άγιος Βασίλειος και Άγιος Επιφάνιος. Το δάπεδο της εκκλησίας είναι από κυπριακό γυψομάρμαρο. Το Ιερό Βήμα είναι υπερυψωμένο κατά 1 σκαλί από τον υπόλοιπο ναό και διαχωρίζεται με ξύλινο σκαλιστό τέμπλο. Η εκκλησία είναι κτίσμα 12ου αιώνος. Είναι μνημείο Β΄ Πίνακα του Τμήματος Αρχαιοτήτων και τυγχάνει επιμελημένης και συστηματικής συντήρησης. ΜΕΓΕΘΟΣ: Η εκκλησία έχει εσωτερικές διαστάσεις 6,10 μ. Χ 3,40 μ. Με το πάχος τοίχων και την ημικυκλική προεξοχή της κόγχης του Ιερού, το κτήριο έχει συνολικό εμβαδόν 35 τ.μ. περίπου.
12ος αιώνας
Μονογενής (Ναός : Κοιλάνι--Κύπρος)
Monogenous (Church : Koilani--Cyprus)
Η εκκλησία ευρίσκεται στον παραδοσιακό πυρήνα του χωριού Κοιλάνι, λίγα μέτρα νοτιότερα από την εκκλησία Παναγίας Χρυσελεούσης. Είναι κτισμένη σε μεγάλο επίπεδο τεμάχιο το οποίο εφάπτεται δρόμου στην ανατολική, νότια και βόρεια πλευρά του. Ανήκει στον τύπο της μονόκλιτης βασιλικής με στεγασμένες στοές στη νότια και βόρεια πλευρά. Οι τοιχοποιίες της εκκλησίας είναι κτισμένες με άσπρη πέτρα περιοχής και έχουν μεγάλο πάχος. Η ανωδομή είναι από πέτρινο κέλυφος σε σχήμα οξυκόρυφης καμάρας και από πάνω υπάρχει δίρριχτη στέγη με πήλινο κεραμίδι γαλλικού τύπου. Η κόγχη του Ιερού είναι πεντάπλευρη. Το κέλυφός της είναι τεταρτοσφαίριο κτισμένο με πέτρα και επιχρισμένο με ασβεστοκονίαμα. Στη νότια και στη βόρεια πλευρά της εκκλησίας υπάρχουν στεγασμένες στοές. Το εξωτερικό μέτωπο των στοών αποτελείται από πέτρινες αψίδες και η στέγη είναι ξύλινη με πήλινο κεραμίδι γαλλικού τύπου. Στη νοτιοανατολική γωνία υπάρχει καμπαναριό τριών στάσεων. Η πρώτη στάση είναι από πελεκητή πέτρα και είναι ενσωματωμένη στη γωνία της εκκλησίας μέχρι το γείσο της στέγης. Οι άλλες δυο στάσεις που συνεχίζουν πάνω από τη στέγη είναι από οπλισμένο σκυρόδεμα. Στις καμάρες 2ης και 3ης στάσης υπάρχουν 2 μέτριες καμπάνες. Η εκκλησία έχει 2 δίφυλλες εισόδους στη νότια πλευρά και 2 δίφυλλες εισόδους στη βόρεια πλευρά. Είναι όλες ξύλινες με τοξωτό ανώφλι. Εσωτερικά το δάπεδο της εκκλησίας είναι από μωσαϊκή μαρμαρίνη με διαγώνια τοποθέτηση και εξαιρετικής τέχνης μαυρόασπρα μοτίβα Το Ιερό Βήμα είναι 2 σκαλιά υπερυψωμένο και διαχωρίζεται από την υπόλοιπη εκκλησία με ξυλόγλυπτο τέμπλο το οποίο έχει περίτεχνα σκαλίσματα. Στη δυτική πλευρά της εκκλησίας υπάρχει ξύλινος γυναικωνίτης ο οποίος στηρίζεται στις 3 πλευρές στις τοιχοποιίες και στην ανατολική του πλευρά σε πέτρινη αψίδα. Η ανάβαση στον γυναικωνίτη γίνεται μέσω στενής σκάλας στη βορειοδυτική γωνία. Στο μέσο του βόρειου τοίχου υπάρχει ξύλινος σκαλιστός άμβωνας. Η ανάβαση γίνεται μέσω στενής σκάλας στο πάχος του πετρόκτιστου τοίχου. ΧΡΟΝΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ: Η εκκλησία χρονολογείται ως κτίσμα των αρχών του 17ου αιώνος. Σχετική επιγραφή στην πρόσοψη του ναού με ημετρ. 1769 αναφέρει ότι< ο νεόδμητος τούτος ναός ανηγέρθη από τον Αρχιεπίσκοπο Χρύσανθο με χρήματα που άφησε ο προκάτοχος του Αρχιεπίσκοπος Παίσιος ο οποίος ήταν από το Κοιλάνι. Ο επίσης Κοιλανιώτης αρχιμανδρίτης Κυπριανός αναφέρει ότι εκκλησία ανακαινίστηκε με χρήματα που άφησε ο Αρχιεπίσκοπο Παΐσιος ο οποίος ανέβηκε στον αρχιεπισκοπικό θρόνο από το 1759 – 1766. Επίσης στο εσωτερικό δίπλα από τοιχογραφία στο βόρειο τοίχο υπάρχει άλλη επιγραφή με μαύρα γράμματα <Επί Μακαρίου αψοβ (1772) η οποία μάλλον φαίνεται να αναφέρεται στην αποπεράτωση της ανακαίνισης του ναού από τον Κιτίου Μακάριο τον Α. ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ: Η εκκλησία είναι μνημείο Β΄ Πίνακα του Τμήματος Αρχαιοτήτων. Μετά τον σεισμό του 1996 ανακαινίστηκε πλήρως. Τυγχάνει συνεχούς και επιμελημένης συντήρησης. Προγραμματίζεται η καθαίρεση του μπετονένιου τμήματος του καμπαναριού και η ανέγερση νέου τμήματος από πελεκητή πέτρα. ΕΜΒΑΔΟΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ : ΕΜΒΑΔΟΝ ΙΣΟΓΕΙΟΥ : 150 τ.μ. ΕΜΒΑΔΟΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝΙΤΗ : 30 τ.μ. ΕΜΒΑΔΟΝ ΣΤΟΩΝ : 104 τ.μ.
17ος αιώνας
Άγιος Γεωργίος (Ναός: Καπηλειό--Κύπρος)
Saint George (Church : Kapilio--Cyprus)
Το παρεκκλήσιο βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο του πυρήνα του χωριού Καπηλειό. Η εκκλησία ανήκει στον χαρακτηριστικό αρχιτεκτονικό τύπο των ξυλόστεγων εκκλησιών που αναπτύχθηκε στην Κύπρο την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Ο κώδικας Α της Ι.Μ.Κιτίου αναφέρει <το 1717 εκτήστην η εκκλησία χορίου καπιλλιόν, του αγίου γεοργίου εκ θεμελίων>. Η εκκλησία έχει δύο εισόδους μία στο μέσο του δυτικού και μία στο μέσον του νότιου τοίχου. Πάνω από την δυτική είσοδο υπάρχει ξύλινο μονοκλινές στέγαστρο με παραδοσιακά πήλινα πλακοειδή κεραμίδια όμοια με αυτά της στέγης. Στην Βορειοδυτική γωνία της εκκλησίας υπάρχει πέτρινο καμπαναριό τεσσάρων στάσεων. Είναι κτισμένο με λαξευμένους πωρόλιθους της Λεμεσού. Η πρώτη στάση είναι τετράγωνη σε κάτοψη και οι πέτρες είναι καλυμμένες με σουβά. Η 2η και 3η στάση είναι 4 πέτρινες κολώνες συνδεδεμένες με οξυκόρυφες αψίδες και οριζόντια πλάκα. Η τελευταία στάση είναι μικρότερη σε κάτοψη με 4 κολώνες οι οποίες υποβαστάζουν μικρό αυγοειδή τρούλο. Το ιερό βήμα είναι υπερυψωμένο 2 σκαλιά και διαχωρίζεται με σκαλιστό επιζωγραφισμένο τέμπλο εξαίρετης τέχνης.
1717
Άγιος Γεωργίος (Ναός: Αθρακό--Κύπρος)
Εκκλησίες--Κύπρος
Saint George (Church : Athrakos--Cyprus)
Η εκκλησία αγίου Γεωργίου βρίσκεται μεταξύ νότια του δρόμου που ενώνει το καλό χωριό με τον Αρακαπά σε τοποθεσία που φέρει την επωνυμία Αθρακός. Ανήκει στον χαρακτηριστικό τύπο των μονόκλιτων ξυλόστεγων εκκλησιών της περιόδου της τουρκοκρατία με διπλή ξύλινη δίρριτη και ιδιαίτερα επικλινή στέγη. Οι τοιχοποιίες είναι από ακατέργαστη πέτρα τροόδους με φαρδύ αρμολόγημα. Η αψίδα του ιερού εγγράφεται σε ευθύγραμμο ανατολικό τοίχο. Το εσωτερικό δάπεδο είναι από τετράγωνες κεραμιδόπλακες. Το ιερό είναι υπερυψωμένο δύο σκαλιά και διαχωρίζεται με απλό ξύλινο τέμπλο. Δεν διασώζονται στην εκκλησία τοιχογραφίες. Στον κώδικα Β της Ι.Μ.Κιτίου η εκκλησία μνημονεύεται από το 1762 –έτος εγκαινιασμού του κώδικα. Επομένως η εκκλησία προϋπήρχε.
Άγιος Γεώργιος (Ναός: Καλό Χωριό--Κύπρος)
Saint George (Church : Kalo Chorio--Cyprus)
Το παρεκκλήσιο βρίσκεται στο κέντρο του Καλού Χωριού. Ανήκει στον χαρακτηριστικό τύπο των μονόκλιτων ξυλόστεγων ναών που αναπτύχθηκε στην Κύπρο την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Οι τοιχοποιίες του ναού είναι από σκληρή ακατέργαστη πέτρα του Τροόδους. Η ανωδομή είναι διπλή ξύλινη δίρριτη και ιδιαίτερα επικλινής στέγη με πλακοειδές παραδοσιακό πήλινο κεραμίδι. Η αψίδα είναι εγγεγραμμένη σε ευθύ ανατολικό τοίχο. Η είσοδος στην εκκλησία γίνεται μέσω δίφυλλης ξύλινης θύρας στο μέσο του δυτικού τοίχου. Πέραν της εισόδου αυτής υπάρχει και μονόφυλλη θύρα στον νότιο τοίχο. Εκτός από τις δύο θύρες το μοναδικό άλλο άνοιγμα που υπάρχει στον ναό είναι μικρό παράθυρο στον ανατολικό τοίχο στο κέντρο της αψίδας. Το εσωτερικό δάπεδο είναι από κεραμιδόπλακες. Το ιερό βήμα είναι στο ίδιο επίπεδο με την υπόλοιπη εκκλησία και διαχωρίζεται από αυτήν με απλό χαμηλό ξύλινο τέμπλο. Η εκκλησία εσωτερικά είναι μερικώς αγιογραφημένη. Σε τυφλό τόξο στον βόρειο τοίχο κοντά στο τέμπλο διασώζεται τοιχογραφία του Αγίου Γεωργίου έφιππου η οποία περιβάλλεται με μικρότερες παραστάσεις από το μαρτύριο του αγίου. Κάτω δεξιά υπάρχει η προσωπογραφία του δωρητή και δυσανάγνωστη επιγραφή που δίδει δύο χρονολογίες. Η πρώτη 1768 φαίνεται να είναι η χρονολογία ανέγερσης του ναού και η δεύτερη <1775> η χρονολογία που έγινε η τοιχογραφία.
Αγία Μαρίνα (Ναός: Ζωοπηγή--Κύπρος)
Saint Marina (Church : Zoopigi--Cyprus)
Το παρεκκλήσιο της αγίας Μαρίνας είναι κτισμένο στο κέντρο του χωριού Ζωοπηγή. Είναι μονόκλιτη ξυλόστεγη εκκλησία με διπλή ιδιαίτερα επικλινή ξύλινη στέγη με επικάλυψη από πλακοειδές αγκιστρωτό κεραμίδι. Οι τοιχοποιίες είναι κτισμένες με σκληρή ακατέργαστη πέτρα Τροόδους. Η αψίδα είναι εγγεγραμμένη σε ευθύ ανατολικό τοίχο. Σύμφωνα με τον κώδικα Α της Ι.Μ. Κιτίου: < το 1733 εκτίστην εις την Ζωοπηγήν η εκκλησία της αγίας Μαρίνης εκ θεμελίων διά δαπάνης και εξόδου του Παπά Χριστοφόρου. >
1733
Άγιος Ερμογένης (Ναός: Επισκοπή--Λεμεσός--Κύπρος)
Saint Ermogenis (Church : Episkopi--Limassol--Cyprus)
Το παρεκκλήσιο βρίσκεται 2 περίπου Km νοτιοδυτικά της κοινότητος Επισκοπή στο μέσο αρχαίου νεκροταφείου του 4ου π.χ. αιώνος. Κατά παράδοση στον τόπο αυτό αγίασε και ευρίσκεται ο τάφος του αγίου Ερμογένη. Το παρεκκλήσι είναι εξ ολοκλήρου κτισμένο με πωρόλιθο της Λεμεσού. Αποτελείται από 2 κλίτη των οποίων τα ανατολικά άκρα καταλήγουν σε αψίδες. Το ανατολικό μέρος του μεγάλου κλίτους φαίνεται να αποτελούσε το ιερό βήμα του παρεκκλησιού και διαχωριζόταν με μικρό τέμπλο. Ο βόρειος τοίχος του μεγάλου κλίτους είναι κτισμένος πάνω στα ερείπια παλαιότερου ναού. Ο ναός θεωρείται κτίσμα του 8ου αιώνος.
8ος αιώνας
Άγιος Αθανάσιος (Ναός: Επισκοπή--Λεμεσός--Κύπρος)
Saint Athanasios (Church : Episkopi--Limassol--Cyprus)
Το ερειπωμένο παρεκκλήσιο του Αγίου Αθανασίου βρίσκεται βόρεια του χωριού Επισκοπή περίπου 500 μέτρα βορειότερα από τον αυτοκινητόδρομο Λεμεσού –Πάφου. Ο ναός αποτελούσε το καθολικό μικρού μοναστηριού τα ερείπια του οποίου είναι ορατά στην βόρεια κυρίως πλευρά του μνημείου. Σήμερα ο ναός είναι σε ερειπώδη μορφή. Σώζεται ο βόρειος τοίχος με 3 αβαθή τυφλά αψιδώματα και δύο γενέσεις σφενδονίων. Από αυτά συνεπάγεται ότι ο ναός ήταν καμαροσκέπαστος. Στο κεντρικό αψίδωμα διασώζεται σε κακή κατάσταση τοιχογραφία της Παναγίας με τον τίμιο Πρόδρομο. Ο ναός κατά πάσα πιθανότητα είναι κτίσμα του 12ου αιώνος.
Chapel of Saint Epiphanios in Doros village
Άγιου Επιφάνιος (Ναός: Δωρός--Κύπρου)
Saint Epiphanios (Church : Doros--Cyprus)
Η εκκλησία είναι κτισμένη σε μεγάλο επίπεδο τεμάχιο στο κέντρο του χωριού Δωρός. Το τεμάχιο εφάπτεται δρόμου σε νότιο τμήμα του. Ανήκει στον τύπο της μονόκλιτης ξυλόστεγης. Το κτήριο είναι εξ ολοκλήρου κτισμένο με πέτρα. Έχει μακρόστενη ορθογώνια κάτοψη με μήκος 21,05 m και πλάτος 5,45 m. Η στέγη του είναι πολύ επικλινής και είναι επιστρωμένη με πήλινο επίπεδο αγκιστρωτό κεραμίδι. Είναι διπλή στέγη. Η εξωτερική στέγη έχει τις κεκλιμένες δοκούς να εδράζονται σε μαντοσιά στο εξωτερικό άκρο του τοίχου ενώ η εσωτερική έχει κεκλιμένες δοκούς οι οποίες εδράζονται σε δεύτερη μαντοσιά στο εσωτερικό μέρος του νότιου και βόρειου τοίχου. Εσωτερικά πάνω από τις κεκλιμένες δοκούς υπάρχει πλατύ σανίδωμα. Η εγκάρσια σύνδεση των κεκλιμένων μορίνων γίνεται με μεγάλης διατομής ξύλινα οριζόντια δοκάρια (σταυρώματα). Η εξωτερική και εσωτερική σειρά κεκλιμένων δοκών συνδέονται στο ψηλότερο σημείο της στέγης με κοινή κατά μήκος ξύλινη δοκό (μεσοκαρίνα). Οι εξωτερικές κεκλιμένες δοκοί εξέχουν από το βόρειο και νότιο τοίχο κατά 45 περίπου εκατοστά και καλύπτονται με το πήλινο πλακοειδές κεραμίδι παρέχοντας έτσι προστασία στους τοίχους. Η κόγχη του Ιερού εσωτερικά είναι ημικυκλική. Εξωτερικά είναι εντοιχισμένη σε ευθύ ανατολικό τοίχο. Η εκκλησία έχει 2 κύριες εισόδους μια στο μέσο του νότιου και μια στο μέσο του δυτικού τοίχου. Είναι ξύλινες δίφυλλες θύρες με τοξωτό ανώφλι. Επίσης έχει ανοιχθεί μονόφυλλη ξύλινη θύρα στο νότιο τοίχο του ιερού. Πέραν των θυρών, στον φωτισμό της εκκλησίας συμβάλουν και 1 μακρόστενο παράθυρο στο νότιο τοίχο, 1 μικρό ορθογώνιο παράθυρο πάνω από τη Δυτική είσοδο και μικρό μακρόστενο παράθυρο στην κόγχη του Ιερού. Το δάπεδο της εκκλησίας εσωτερικά είναι από κυπριακό γυψομάρμαρο. Το Ιερό Βήμα είναι υπερυψωμένο 1 σκαλί. Χωρίζεται από τον υπόλοιπο ναό με ξύλινο απλό τέμπλο επιζωγραφισμένο. Οι εικόνες του τέμπλου είναι εξαιρετικής τέχνης. Στην εκκλησία διασώζονται υπολείμματα τοιχογραφιών του 16ου αιώνα. Στο νότιο τοίχο υπάρχουν σκηνές από τη Δευτέρα Παρουσία καθώς και τμήματα άλλων παραστάσεων τα οποία είναι μισοκατεστραμμένα και δυσανάγνωστα. Πέραν των τοιχογραφιών, στην εκκλησία υπάρχουν αξιόλογες αρχαίες εικόνες όπως π.χ. του Αγίου Νικολάου 16ου αιώνα, η Παναγία η Κυκκώτισσα του 16ου αιώνα, του Αγίου Σπυρίδωνος 17ου αιώνα κλπ. Η αυλή της εκκλησίας εξωτερικά είναι πλακοστρωμένη με πέτρα Λεμεσού. Στο νοτιοδυτικό τμήμα της αυλής υπάρχει μικρό ξύλινο καμπαναριό. ΧΡΟΝΟΛΟΓΗΣΗ ΚΤΗΡΙΟΥ: Η εκκλησία χρονολογείται ως κτίσμα του 16ου αιώνος. Στον κώδικα Β της Ι.Μ. Κιτίου μνημονεύεται από το 1762 (έτος εγκαι-νιασμού του κώδικα) ΕΜΒΑΔΟΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ : 110τ.μ.